Sau 10 năm liên tục góp mặt trong danh sách đen của Thỏa thuận kiểm tra nhà nước cảng biển khu vực châu Á - Thái Bình Dương (Tokyo Mou), Việt Nam đang có nguy cơ mất vị trí thành viên đầy đủ vì tỉ lệ tàu biển bị lưu giữ ở nước ngoài hàng năm quá cao.

Kiểm soát lượng tàu biển bị lưu giữ tại cảng nước ngoài: Ngoài tầm với

Con số 54 lượt tàu bị lưu giữ tại cảng nước ngoài qua kiểm tra nhà nước cảng biển (PSC) năm 2012, giảm khá lớn so với con số 103 lượt tàu bị lưu giữ trong năm 2011, không làm những người trong cuộc bớt lo lắng. Đơn giản bởi không ai dám chắc sang năm 2013, số liệu này sẽ tiếp tục giảm. Và dù có giảm đi nữa thì những năm tiếp theo cũng khó có thể nói hay. Nói vậy để thấy sau rất nhiều nỗ lực của các cơ quan chức năng, tỷ lệ tàu biển Việt Nam bị lưu giữ ở nước ngoài vẫn còn ở mức cao và việc kiểm soát tình trạng này dường như vẫn ngoài tầm với của các cơ quan quản lý chuyên ngành.

Việt Nam chính thức là thành viên của Tokyo Mou từ 1/1/1999. Tuy nhiên, theo Cục HHVN, trong 10 năm qua, Việt Nam liên tục nằm trong danh sách đen của Tokyo Mou về việc tàu biển Việt Nam có tỷ lệ bị lưu giữ cao ở nước ngoài. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh của đội tàu biển Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế. Chủ hàng cũng vì thế mà “ngại” thuê tàu biển Việt Nam hoặc nếu có thuê thì trả giá rất thấp.

Đáng nói hơn, cũng theo Cục HHVN, trong những năm tới đây, nếu không thoát khỏi danh sách đen thì Việt Nam sẽ không còn là thành viên đầy đủ của Tokyo Mou nữa. “Nếu điều này xảy ra, vị thế và uy tín của Việt Nam trong lĩnh vực hàng hải sẽ bị ảnh hưởng nặng nề” - một chuyên gia nhấn mạnh.

Truy nguyên nhân, tìm giải pháp

Một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này, theo Cục HHVN, là do đội tàu biển Việt Nam chạy tuyến quốc tế thời gian qua phát triển quá nhanh chóng. Việc thực hiện Bộ luật Quản lý an toàn Quốc tế ISM của các chủ tàu và thuyền viên chưa tốt. Một bộ phận không nhỏ các chủ tàu chưa có đủ năng lực và kinh nghiệm trong quản lý và khai thác tàu tuyến quốc tế. Đặc biệt, một số chủ tàu, chủ yếu là các chủ tàu tư nhân, do năng lực tài chính hạn chế, chưa có sự quan tâm đầy đủ đến công tác sửa chữa, bảo dưỡng và trang bị cho tàu, dẫn đến việc tình trạng kỹ thuật của tàu không đáp ứng được các yêu cầu quy định. Hậu quả là đội tàu của chúng ta thường xuyên được “ưu tiên” kiểm tra tại cảng nước ngoài với tần suất nhiều hơn, mức độ chặt chẽ, nghiêm ngặt hơn...

Khắc phục tình trạng trên, thời gian qua, chúng ta đã quan tâm hơn tới công tác kiểm tra tàu biển, chú trọng các giải pháp giảm thiểu tàu biển bị lưu giữ tại nước ngoài. Một trong những giải pháp quan trọng là việc chỉ đạo các cảng vụ hàng hải kiểm tra nghiêm ngặt các tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến quốc tế. 100% tàu biển trước khi rời cảng Việt Nam đi nước ngoài, nhất là các tàu đã từng bị lưu giữ qua kiểm tra PSC phải được kiểm tra. Kiên quyết không cho phép tàu Việt Nam rời cảng khi chưa khắc phục hết các khiếm khuyết. Làm rõ trách nhiệm của các cảng vụ hàng hải có tàu xuất cảnh từ khu vực mình quản lý đi nước ngoài bị lưu giữ...    

Cùng với đó, các cơ quan chức năng cũng tăng cường kiểm tra, giám sát công tác thi, cấp giấy chứng nhận chuyên môn cho các sỹ quan hải, bảo đảm thuyền viên được cấp giấy chứng nhận khả năng chuyên môn khi đã đáp ứng đủ yêu cầu của Công ước STCW 78/95 và các sửa đổi, bổ sung của Công ước này; Tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở đào tạo; Rà soát, trình Bộ GTVT sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác quản lý thuyền viên, các chương trình đào tạo huấn luyện...

Nói về các giải pháp cần thực hiện trong thời gian tới, đại diện Cục HHVN khẳng định: Để giảm thiểu tỷ lệ tàu biển VN bị lưu giữ, nên chăng nhà nước cần có chính sách hỗ trợ các chủ tàu trong bối cảnh đặc biệt khó khăn hiện nay. Khi các chủ tàu còn “giật gấu vá vai” thì các giải pháp đề ra cũng khó mang lại hiệu quả. Các cơ quan chức năng, cụ thể là Cục HHVN, Cục ĐKVN cũng không thể làm thay được chủ tàu. Chủ tàu cần được hỗ trợ để thực thi đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình thì các giải pháp mới thành công.

(Nguồn: giaothongvantai)