Ngành logistics nước ta còn non trẻ nhưng đã phát triển mạnh mẽ trong những năm qua, và được xem là đòn bẩy thúc đẩy kinh tế, xã hội. Tuy nhiên, sự quản lý của nhà nước trong lĩnh vực này lại chưa theo kịp sự phát triển của nó.

Hiện DN kinh doanh ngành logistics gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động do quy định về pháp luật không rõ ràng, các thủ tục hành chính chưa tạo thuận lợi hoặc thiếu chặt chẽ, tạo nên tình trạng manh mún, tràn lan.

Chưa có cơ quan chủ quản tập trung

Ông Nguyễn Duy Minh - Giám đốc Cty Vận tải Quốc tế Interlog (TP HCM) cho biết: Do nước ta chưa có cơ quan chủ quản tập trung đầu mối quản lý và chưa có thủ tục hành chính một cửa cho ngành này nên những DN kinh doanh dịch vụ logistics phải chịu sự quản lý chồng chéo của rất nhiều cơ quan quản lý khác nhau. Chẳng hạn, các dịch vụ hỗ trợ khách hàng, mua sắm đấu thầu phải xin giấy phép Bộ Công thương, quản lý hàng tồn kho, xử lý việc trả lại hàng phải thông qua Bộ Tài nguyên môi trường... Thậm chí, một công việc cùng lúc phải xin giấy phép tới 3 - 4 ngành khác nhau như: chọn địa điểm cho các phương tiện hỗ trợ, xếp hàng vào kho, lưu kho… phải xin phép Bộ Tài chính, Bộ Công thương, Bộ Tài nguyên - Môi trường, Bộ Kế hoạch Đầu tư...

Đặc biệt là nước ta chưa có thể chế, thúc đẩy và nâng cao hiệu quả ngành dịch vụ giao nhận, trong đó có dịch vụ 3PL (Third party logistics- là những hoạt động thực hiện bởi một Cty bên ngoài thay mặt chủ hàng và ít nhất cũng đảm bảo thực hiện được việc quản lý nhiều hoạt động logistics) – như các nước trên thế giới. Đây chính là những nguyên nhân khiến chi phí logistics VN còn rất cao (khoảng 25% GDP) và DN VN thiếu đi sự cạnh tranh so với các nước.

Kinh nghiệm từ Nhật Bản

Nhật Bản là một trong những quốc gia trên thế giới có chi phí logistics rất thấp, (chỉ khoảng 10%/GDP). Điều này đã góp phần làm tăng năng lực cạnh tranh toàn cầu của nước Nhật.

Tại Nhật Bản các hoạt động logistics được quy định rất cụ thể thông qua các luật ngành giao nhận vận tải hàng hóa, luật vận tải bằng ôtô, luật kinh doanh kho bãi… Theo đó, các luật quy định rất chặt chẽ: để gia nhập ngành giao nhận vận tải hàng hóa, ngoài những thủ tục đăng ký kinh doanh, các DN Nhật còn phải có kế hoạch kinh doanh thích hợp (ký hợp đồng ủy thác vận tải thích hợp), kế hoạch dịch vụ gom giao hàng thích hợp, có khả năng theo đuổi ngành nghề được chứng minh bằng nhà xưởng, tài sản cơ bản…

Khi đã đủ điều kiện hoạt động, các DN phải tuân thủ nghiêm ngặt những quy tắc cơ bản của luật quy định. Chẳng hạn để đảm bảo an toàn vận tải, các DN không được cho tài xế lái xe quá lâu, quá sức, nghiêm cấm vận chuyển quá tải, nghiêm cấm các hành vi của nhà thầu chính gây trở ngại cho việc đảm bảo an toàn vận tải của nhà thầu phụ... Nếu DN nào vi phạm những quy tắc đã quy định sẽ bị thu hồi giấy phép, có thể bị dừng toàn bộ hoặc một phần dịch vụ hoặc thu hồi giấy phép.

Việc kinh doanh kho bãi cũng được luật qui định rõ ràng. Kho bãi phải đạt tiêu chuẩn thiết bị kho bãi và phải chứng minh là đã chọn được Đội trưởng quản lý kho bãi. Tiêu chuẩn thiết bị kho bãi được quy định phải lắp đặt thiết bị báo động, trần có tính năng chống nước cách nhiệt, tường ngoài là tường bê tông cốt thép, chống thấm nước, cách nhiệt, sàn có độ cứng cao, nền cấu tạo bê tông, vách có cấu tạo chống cháy...

Ngay cả người quản lý kho bãi cũng có những tiêu chuẩn cụ thể. DN dịch vụ kho bãi dựa vào luật kho bãi để tuyển chọn cán bộ quản lý kho bãi trên quan điểm chọn người điều hành kho bãi hợp lý. Người quản lý kho bãi có nhiệm vụ: kiểm soát phòng chống hỏa hoạn ở kho, quản lý thiết bị, đảm bảo điều hành công việc quản lý kho bãi một cách thích hợp, phòng chống hỏa hoạn lao động, đào tạo cho công nhân làm việc ở hiện trường....

Ông Takashi Watanabe - Phó Giám đốc Phòng nghiệp vụ Vận tải hàng hóa thuộc Bộ Đất đai, cơ sở hạ tầng, Giao thông vận tải và du lịch Nhật Bản (MLIT): VN có lợi thế hơn hẳn Nhật Bản và nhiều nước khác

VN là cứ điểm vận chuyển hàng hóa quan trọng trong khu vực khối ASEAN và có vị trí quan trọng trong vận chuyển hàng hóa quá cảnh, liên kết các nước Đông Á. Trong vận chuyển hàng hóa nội địa, VN được sở hữu tuyến đường sắt Bắc – Nam và hệ thống giao thông thủy nội địa. Đây là lợi thế hơn hẳn của VN so với Nhật Bản và các nước khác. Khai thác tốt những lợi thế này chi phí vận chuyển hàng hóa, chi phí logistics VN sẽ giảm. Vì thế VN cần xây dựng các thể chế về logistics và hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng để bắt kịp sự phát triển thế giới.

Chính sách hỗ trợ các DN dịch vụ 3PL tại Nhật

Từ năm 2005 tại Nhật Bản đã có “Luật về nâng cao hiệu quả tổng hợp giao nhận hàng”. Bộ luật này đã tạo cơ chế thuận lợi cho các DN làm dịch vụ 3 PL phát triển mạnh mẽ.

Bộ luật trên quy định rõ những điều kiện để cấp giấy chứng nhận cho các DN kinh doanh dich vụ 3PL. Về vị trí, địa điểm: phải gần các công trình công cộng như đường cao tốc, ga vận chuyển đường sắt...; Về quy mô: nhà 1 tầng có diện tích trên 1.500 m2, nhà nhiều tầng trên 3.000m2; Về trang thiết bị: DN phải có các thiết bị nâng cao hiệu quả như thiết bị phân chia tự động… Những DN đủ điều kiện cấp chứng nhận dự án sẽ được nhà nước cấp giấy phép kinh doanh kho bãi, xe vận tải, giảm thuế kinh doanh kho bãi. Các DN nhỏ và vừa còn được hỗ trợ vốn.

Từ khi triển khai thực hiện luật từ 10/2005, đến nay Nhật Bản đã có gần 200 DN được cấp giấy chứng nhận với diện tích trung bình của các địa điểm vận tải lớn gần gấp 3 lần trước đây. Lượng khí thải CO2 được cắt giảm khoảng 89.000 tấn, tỉ lệ cắt giảm CO2 trung bình 26%, các DN đã được giảm thuế 240 triệu Yên ở cấp quốc gia và 2 tỷ 600 triệu Yên ở cấp địa phương. Các kho Sibusawa, Sumitomo, các Cty Nippon Express là những Cty 3PL điển hình ở lĩnh vực này.

Nguồn: Vietship